Er zijn weinig dingen zo uitnodigend als een zonnige dag: warmte, strand, zwembad en dat gevoel van welzijn.
Toch kan overmatige blootstelling aan ultraviolette (UV) straling het plezier in een probleem veranderen — en in ernstigere gevallen leiden tot wat vaak zonvergiftiging wordt genoemd.
Hoewel de term geen officiële medische diagnose is, wordt hij veel gebruikt om een ernstige zonnebrand te beschrijven die gepaard gaat met klachten die verder gaan dan roodheid en pijn van de huid.
+ Eric Dane, ster van “Grey’s Anatomy” en “Euphoria”, overleden op 53-jarige leeftijd
+ Complete gids: vergelijk de 10 populairste soorten melk
Wat is zonvergiftiging?
Volgens dermatoloog Erum Ilyas, MD van Montgomery Dermatology is “zonvergiftiging” een veelgebruikte manier waarop patiënten een ernstige UV-verbranding met systemische symptomen omschrijven.
De huid speelt een belangrijke rol bij het reguleren van de lichaamstemperatuur. Wanneer het lichaam oververhit raakt door langdurige blootstelling aan de zon, vermindert dit vermogen. Dat kan het risico op een zonnesteek of hitte-uitputting vergroten, met symptomen zoals:
- hevige dorst
- misselijkheid
- duizeligheid
- hoofdpijn
- uitdroging
- braken
- verwardheid
- versnelde hartslag
- snelle ademhaling
Volgens Marisa Garshick, MD, klinisch assistent-professor aan Cornell, zijn tekenen zoals koorts, rillingen en kortademigheid in combinatie met zonnebrand waarschuwingssignalen dat de situatie ernstiger kan zijn.
Wat zijn de symptomen van zonvergiftiging?
Naast pijn, warme huid, gevoeligheid en irritatie die typisch zijn voor zonnebrand, kan zonvergiftiging ook gepaard gaan met:
- koorts
- misselijkheid
- duizeligheid of een gevoel van flauwvallen
- kortademigheid
- algemene malaise
- rillingen
Hoe ziet zonvergiftiging eruit?
Visueel lijkt het op een zeer ernstige zonnebrand. Volgens dr. Garshick kan het gepaard gaan met:
- uitgesproken roodheid
- blaren
- ernstige vervelling
- zwelling met het uiterlijk van huiduitslag
Blaren
Het ontstaan van blaren wijst meestal op een diepere verbranding. Als ze optreden samen met koorts, misselijkheid of rillingen, is het verstandig medische hulp te zoeken.
Hoe krijg je zonvergiftiging?
Zonvergiftiging kan optreden na een aanzienlijke tijd in de zon. De benodigde blootstelling verschilt echter per persoon, omdat sommigen gevoeliger zijn voor UV-straling, zoals mensen met een lichte huid en minder melanine.
Dr. Ilyas waarschuwt ook dat bepaalde medicijnen de gevoeligheid voor zonlicht kunnen verhogen (fotosensibiliserende medicijnen), waaronder:
- sommige orale anticonceptiva
- bepaalde medicijnen tegen hoge bloeddruk
- acne- en anti-agingbehandelingen zoals retinol
Bij twijfel is het verstandig om met een arts te bespreken of een medicijn extra voorzorgsmaatregelen in de zon vereist.
Ook zwangerschap kan de gevoeligheid verhogen. Volgens dr. Ilyas kunnen hormonale veranderingen in deze periode het risico op verbranding en pigmentveranderingen vergroten, evenals invloed hebben op de kerntemperatuur van het lichaam.
Een ander belangrijk punt: zonvergiftiging kan optreden zonder dat je je warm voelt. Skiërs kunnen bijvoorbeeld bij temperaturen onder nul verbranden, omdat UV-stralen sterk blijven en door sneeuw worden versterkt.
Wat houdt de behandeling van zonvergiftiging in?
Bij vermoeden van zonvergiftiging adviseert dr. Garshick:
- de zon vermijden
- veel drinken
- koele kompressen aanbrengen
- pijnstillers/ontstekingsremmers zoals aspirine of ibuprofen gebruiken, indien geschikt
In ernstigere gevallen kan medische behandeling nodig zijn, zoals:
- intraveneuze vloeistoffen bij uitdroging
- elektrolyten bij verstoring van de vochtbalans
- antibiotica bij open plekken met infectierisico
Dr. Ilyas benadrukt dat bij koorts, rillingen, hevige misselijkheid of ernstig ziek gevoel medische hulp noodzakelijk is. De reactie van het lichaam op een ernstige verbranding kan verder gaan dan de huid en andere organen beïnvloeden.
Hoe voorkom je zonvergiftiging?
Om het risico te verkleinen, adviseert dr. Garshick:
- een breed-spectrum zonnebrandcrème (UVA en UVB) te gebruiken
- te kiezen voor SPF 30 of hoger
- elke twee uur opnieuw aan te brengen
Dr. Ilyas raadt ook producten aan met zinkoxide en titaandioxide, die als fysieke filters direct bescherming bieden.
Andere belangrijke maatregelen:
- ook op koude of bewolkte dagen zonnebrand gebruiken
- UV-beschermende kleding dragen
- zonnebril en hoed met UV-bescherming gebruiken
- kiezen voor een hoed met brede rand (idealiter 15 cm)
Met deze voorzorgsmaatregelen kun je veilig van de zon genieten en voorkomen dat een perfecte dag eindigt in pijn, uitdroging en complicaties.
